مهدکودک پاپیون
کودکان استثنایی؛ کودکان پرهوش

کودک استثنایی، یعنی کودکی که به مراقبت و توجه خاص نیاز دارد، کودکی استثنایی است که در یکی از دو انتهای طیف توانایی های ذهنی قرار گیرد، یا کودکی که در مسیر رشد خود دچار نواقص یادگیری، اختلال جسمانی، یا نقائص دیگر شده است. پدر یا مادرکودکان استثنایی بودن دشوار است و همگی آنان به تلاش دسته جمعی از طرف تمام خانواده نیاز دارند.

پدر یا مادر یک کودک پرهوش بودن ممکن است درست به اندازه کودکی که نیازمندی های ویژه دیگری دارد، دشوار باشد. کودکان بسیار باهوش ممکن است از والدین خود جلو بیفتند و این موضوع باعث شود آنها احساس بی کفایتی کنند و خود را تا حدودی عاجز از فراهم آوردن محیطی محرک برای رشد او بیابند. این کودکان ممکن است در برخورد با دروس عادی کسل و دردسرساز شوند و اگر بزرگترها و سایر بچه ها آنها را درک نکنند، ممکن است تبدیل به افرادی ضداجتماعی و منزوی شوند.

یک کودک استثنایی نیازهای ویژه دارد و بسیار نیازمند توجه، محبت، و بردباری است، این امر ممکن است فرساینده و گاهی اوقات غیرقابل تحمل باشد، به ویژه اگر کودک قادر به پیشرفت زیادی نباشد. با این حال والدین چنین کودکی در صورت مشورت با متخصصان می توانند به او کمک کنند تا توان کامل خود را محقق سازد، که هم برای پدر و مادر و هم برای کودک بسیار لذت بخش و راضی کننده خواهد بود.

 

حتماً بخوانید: هوش هیجانی کودکان

 

یک پزشک خوب، مهربان، و دلسوز بهترین یاور شما خواهد بود. چنین پزشکی می تواند راهنمایی های لازم در رابطه با پزشکان متخصص، انجمن های آموزشی، گروه های حمایتی، انجمن های ملی، و موسسات امور خیریه را که تجربه کافی در مورد نیازهای خاص کودک شما دارند، در اختیار شما قرار دهد یا شما را با آنها مرتبط سازد.

بزرگ کردن یک کودک استثنایی کار پرزحمتی است و شما نباید انتظاری مافوق توانایی یک انسان از خود داشته باشید و بخواهید بلافاصله پدر یا مادر کاملی برای کودک مشکل دار خود شوید. سالم و شاد نگه داشتن خودتان به همان اندازه ارضای نیازهای کودکتان و ایجاد یک محیط خانوادگی موفق، حائز اهمیت است.

 

کودک پرهوش کیست؟

همه والدین در مرحله ای از رشد کودک خود، تصور می کنند که کودکشان پرهوش است. بیشتر بچه ها در زمان خاصی از لحاظ یکی دو جنبه رشد جلوتر از سن خود می افتند، ولی برتری در یکی دو زمینه به این معنی نیست که کودک استعداد درخشانی دارد. مشخصه یک کودک پرهوش این است که تقریبا از نظر تمام جنبه های پیشرفت و نیز کسب مهارت ها، از سن خود جلوتر است. چنین کودکی از هر لحاظ پیشرفته تر از کودکان دیگر است. اگر تصور می کنید که فرزندتان خیلی باهوش است، بهتر است پرسشنامه زیر را که توسط "دکتر دیوید ویکنز" طراحی شده است، پُر کنید.

 

پرسشنامه استعداد کودکان

 

کودک پرهوش در رویارویی با موقعیت ها و اطلاعاتی که غیر معمول و مبهم اند و در بر تناسبی با یکدیگر ندارند، احساس راحتی می کند و به آسانی سازگاری می یابد. او از هرگونه تمرین مغزی و چیستان لذت می برد و حتی برخی از آنها برای او بسیار ساده است. کودک پر هوش همیشه به سرعت یاد می گیرد و می تواند آنچه را که یاد گرفته است، به طور وسیعی به کار گیرد. او اطلاعات را با کارایی، سرعت، و انعطاف پذیری بسیار بالا روانه می کند، و همیشه راهبردها (استراتژی) و برنامه ریزی را برای استفاده از اطلاعات به خیر به کار می گیرد.

هرچند استعداد سرشار به خودی خود، مشکلی برای کودک پرهوش محسوب نمی شود ولی ممکن است واکنش سایرین آن را تبدیل به یک دردسر کند. بعضی والدین کودک خود را درک نمی کنند و برخی از کودکان والدین را، و به این ترتیب کودک پرهوش ممکن است درونگرا شود. هرچند این موضوع الزاما نگران کننده نیست ولی اگر یک کودک پرهوش تنهایی را ترجیح دهد و متکی بر قوه تخیل خود شود، ممکن است در دوره ای که مشغول خلق و تحلیل اندیشه هاست، منزوی شود.

 

حتما بخوانید: اضطراب کودکان

 

شوق بعضی از کودکان پرهوش برای اطلاعات و یادگیری به قدری زیاد است که اشتیاق آنها مسری است، ولی حتی در این صورت هم لازم است والدین آنها در مورد نوع آموزش اختصاصی تر یا جهشی که مورد نیاز آنهاست و اطمینان از حصول آن، با معلم کودک گفتگو کنند. شاید لازم باشد مصرانه از طرف کودک خود در این امر مداخله کنید زیرا علیرغم آنچه معلم ها ممکن است بگویند، بدون شک شما شخصیت کودک خود را بهتر از کسی که فقط روزی چند ساعت و آن هم فقط در محیط مدرسه او را می بیند، می شناسید.

از آنجا که استعداد سرشار شامل قریحه های ویژه استثنایی مثل توانایی های هنری یا موسیقی، توانایی های ویژه ریاضی یا زبانی، یا توانایی تجسم فضایی که به کودک شما امکان می دهد مثلا در سطح بسیار بالا شطرنج بازی کند، به اضافه بهره هوشی بسیار بالا می باشد مشکل شما در فراهم کردن محرک های کافی برای کودک پرهوشتان افزایش می یابد، زیرا اکنون ما پر هوشی یا استعداد سرشار را چیزی بیش از یک ماهیت منفرد می دانیم.

شکی نیست که برنامه های آموزشی جهشی مفید است؛ کودک پرهوش در برخورد با تکالیف کلاسی که برای او بسیار راحت است، کسل و سرخورده می شود و در کلاس دردسر ایجاد می کند، صرفا به این دلیل که دروس معمولی او را برنمی انگیزند. در این صورت ممکن است لازم باشد کودک پرهوش شما یک یا چند کلاس را به صورت جهشی طی کند تا بتواند همراه بچه هایی که از نظر سنی یکی دو سال جلوتر از او هستند روی درس ها کار کند.

ممکن است فعالیت عقلانی به قدری از رشد شخصیتی او جلو افتاده باشد که شما از بابت گذاشتن کودک پرهوش خود در کلاس بالاتر مثلا به دلیل ترس از اینکه کودک از اجتماعی نتواند با محیط جدید سازگار شود، نگران شوید. ولی خیالتان آسوده باشد؛ این مطلب در یک مطالعه حیرت انگیز بر روی کودکان پرهوش که در آن ۱۵۰۰ کودک دارای بهره هوشی بالا از مدارس کالیفرنیا در سال های دهه ۱۹۲۰ تا آخر عمر یعنی سنین شصت، هفتاد و هشتاد سالگی تحت نظر گرفته شدند، رد شده است.

محققین در این مطالعه دریافتند که کودکان پرهوش غیر از وضعیت درسی، از بسیاری جهات دیگر نیز برتر از همسالان کم استعدادتر خود هستند. آنها سالم تر بودند، به چیزهای زیادی مثل سرگرمی ها و بازی ها علاقه داشتند، و در زندگی آینده نیز موفق بودند. در میان کودکان تحت مطالعه، هم پسرها و هم دخترها تا سطوح خیلی بالاتر از آنچه که معمول کودکان معاصر آنها بود، به تحصیل ادامه دادند و در بزرگسالی نیز در زندگی شغلی خود موفق تر بودند.

شواهدی وجود دارد که کودکان پر استعداد در محیطهای خانوادگی بار می آیند که تجربه کودک را از زندگی غنا می بخشند، و نیز شواهدی وجود دارد که نشان میدهد کودکان خانواده های طبقه متوسط جامعه بیشتر در معرض تحریک اضافی که کودکان باهوش را به کودکان پراستعداد تبدیل می کند قرار می گیرند. از طرف دیگر تقریبا هیچ گونه شواهدی وجود ندارد که والدین کودکان پرهوش اشتیاق بیش از حد و آزاردهنده از خود نشان می دهند یا کودکان خود را علیرغم تمایل خودشان مجبور به درس خواندن می کنند.

 

حتماً بخوانید: ترس کودک از مهد کودک

 

چگونه مشوق استعداد سرشار در کودک خود باشیم؟

  • اوقات آزادی برای بازی کودک در نظر بگیرید و همیشه مزاحم او نشوید؛ بیشتر مشاهده و کمتر دخالت کنید.
  • زمینه های فعالیتی را فراهم آورید که در آنها بتوان ترتیبی داد تا کودک بیشتر تشویق به دخالت و درگیر شدن گردد.
  • به جای اسباب بازی های پیچیده، اسباب بازی های ساده ای تهیه کنید که با قوه تخیل کودکتان تکمیل شوند.
  • کودک خود را به بازی در بیرون از منزل تشویق کنید تا با دنیای طبیعت در تماس باشد و فرصتی برای بازی با شن، خاک، آب و هوا داشته باشد.
  • نمونه هایی از کارهای واقعی به کودک خود ارائه کنید تا بتواند از آنها تقلید کند؛ اجازه دهید در گردگیری، شستن ظرفها، و پخت و پز به شما کمک کند؛ این فعالیتها جزئی از بازیهای او می شوند و به او کمک می کنند چیزهایی در مورد زندگی بیاموزد.
  • امکان فعالیت های هنری را فراهم آورید که به کودکتان مجال می دهند، احساسات خود را به راحتی اظهار کند، مثل نقاشی با انگشت، قلم مو، یا اسفنج، با استفاده از رنگ های جذاب و درخشان؛ این کار نه تنها به کودکتان کمک می کند، احساسات خود را بیان کند، بلکه چیزهایی در مورد رنگ ها نیز به وی می آموزد.
  • به کودکتان بیاموزید افکار، کشفیات، و سؤالات خود را روی کاغذ یا نوارهای صوتی یا تصویری ضبط کند.
  • برای کودک خود داستان بخوانید، بخصوص داستان های خیالی؛ زیرا داستان ها، تصاویر خلاقانه ای را که سنگ بنای قوه تخیل اوست مهیا می کنند.
  • میزان زمانی را که کودک شما صرف تماشای تلویزیون، نوارهای ویدئویی، و فیلم می کند محدود کنید.

 

وظیفه والدین کودک پرهوش

پدر یا مادر خوبی برای یک کودک پرهوش بودن کار بسیار دشواری است، زیرا معمولا والدين کودک پرهوش، گرفتار وظایف روزمره مربوط به بزرگ کردن کودکشان می شوند و بنابراین نمی توانند نمای بزرگتری را که در پیش روی آنهاست، ببینند. قسمتی از وظیفه ما به عنوان پدر یا مادر این است که روح بزرگی را که در روزمرگی ها گرفتار است، نوری را که در درون کودک وجود دارد، ببینیم. به عنوان مثال، نقاشی های کودک شاید تصویری از آگاهی در حال شکوفا شدن او را به شما بنمایاند.

ما همچنین وظیفه داریم به کودک، به ویژه کودک باهوش، تجربیات روحانی را در دنیای مادی روزمره نشان دهیم، مثلا می توانید به او بیاموزید «جهانی را در یک دانه شن و جاودانگی را در فاصله زمانی یک ساعت» ببیند و به این ترتیب سبب تحول و شکوفایی کودک خود در جریان این فرایند شوید.

پدر یا مادر یک کودک پرهوش بودن انرژی بسیار زیادی را نیز می طلبد. ما باید به خودمان سخت نگیریم و در مورد کمبودهایمان بردبار باشیم. ما باید در مورد رشد خودمان به عنوان پدر یا مادر، با خود مهربان باشیم و زیاد از خود ایراد نگیریم.

لازم است همواره انرژی خود را تجدید کنید، در غیر این صورت بداخلاق، بی حوصله و مجادله گر خواهید شد. بنابراین بایستی به اندازه کافی بخوابید، بخصوص وقتی بچه ها کوچکتر هستند. البته همه ما بهترین چیزها را برای کودکمان می خواهیم ولی خیلی از کسانی که برای اولین بار پدر یا مادر می شوند، چیز زیادی در مورد وظایف خود با چگونگی تربیت کودکان نمی دانند. خیلی وقتها مجبور می شوید به تدریج که پیش می روید، یاد بگیرید و این موضوع ناراحت کننده است. با این همه، این تجربیات فرصتهای فراوانی برای رشد شما به عنوان پدر با مادر علاوه بر رشد کودکانتان، فراهم می کنند.

 

حتماً بخوانید: اختلال بیش فعالی در کودکان

 

به عنوان نخستین آموزگار کودک، شما باید حتما جوی مملو از عشق و صمیمیت، نظم و آرامش، علاقه و اشتیاق، که همگی برای رشد او حیاتی هستند، مهیا کنید. کسی از شما انتظار ندارد با کودک پرهوش خود در حد یک کارشناس برخورد کنید. تنها انتظاری که از شما می رود این است که شیوه جدیدی بیابید تا قادر به در نظر گرفتن تمامی جنبه های رشد کودک، اعم از جسمانی، احساسی، عقلی، یا روحانی باشید. بنابراین شما به کودک خود کمک می کنید تا با چالشهای دنیای متغیر ما روبرو شود و بهترین ثمره را از زندگی خود برگیرد.

نکته مهم این است که به یاد داشته باشید کودک استثنایی شما یک بزرگسال کوچولو نیست. نحوه تفکر، استدلال، احساس، یا درک او از جهان همانند شما نیست. مرکز توجه بیشتر کودکان تا سن هفت سالگی، بدن آنهاست. کودکان در این سن به سرعت در حال رشد هستند و نیاز به جنبش و ورزش دارند. به یاد داشته باشید که کودک شما عمدتا از طریق نمونه و تقلید می آموزد. به علاوه، نظم و تکرار حاصل از کارهای روزمره عناصر اساسی در دنیای سالم کودک خردسال هستند و سبب ایجاد حس امنیت و اعتماد می شوند. فرزند شما اطلاعات را بدون هرگونه ممانعت یا تصفیه جذب می کند و به همین دلیل باید به چگونگی محیط زندگی او و وقایعی که برای او رخ می دهد، دقت کنیم.

لازم است تعادلی بین تحریک حواس کودک و محافظت از آنها برقرار کنید. تأثیر یک محرک مصنوعی مثل تلویزیون و فیلم ها بر ذهن کودک کاملا با تأثیر صدا، توجه و مراقبت شما فرق دارد.

باید درک کنید که هر چیزی در زندگی کودک شما چنان عمیق جذب ذهن او می شود که ممکن است پس از تغییر شکل یافتن مجددا در بازیهای خلاق او تجلی کند. بنابر این بازی خلاق برای کودک پرهوش حکم غذا و آب را دارد و لازم است با مهیا کردن وقت و مواد مناسب برای این نوع بازیها، کاری کنید که کودکتان بتواند با تقلید هر آنچه که برایش رخ می دهد از طریق بازی کردن، راه خود را در زندگی روزمره پیدا کند. شکوفا کردن جوشش طبیعی تخیل خلاق، یکی از بزرگترین هدیه هایی است که می توانید به کودکتان بدهید.

 

فعالیت های فوق برنامه برای کودکان پرهوش

هدف از این برنامه ها ارائه درس هایی به کودکان پرهوش، خارج از حوزه برنامه معمولی مدرسه است و می تواند مثلا شامل آموختن یک زبان خارجی یا وسیله موسیقی باشد. ممکن است این گونه برنامه ها صرفا شامل تدریس عمیق تر موضوعی به کودک باشد که به سایر کودکان آموخته می شود.

نکته مهم در مورد فعالیت های فوق برنامه این است که باید جنبه کیفی داشته باشد. این امر باید به صورت نوعی پیشرفت یا گسترش موضوعات باشد و نه صرفا مقدار بیشتری از همان مطالب.

دوره های تابستانی می توانند نوع دیگری از فعالیتهای فوق برنامه را فراهم آورند، ولی به اندازه برنامه های آموزشی که در طول سال امتداد دارند، رضایت بخش نیستند. با این حال اگر در منطقه شما برنامه خاصی برای آموزش استعدادهای درخشان وجود ندارد، حداقل می توانید در فرصت چندهفته ای که در تابستانها وجود دارد برنامه درسی او را توسعه دهيد و او را با سایر کودکان پرهوش آشنا کنید. با این همه، تحقیقات نشان داده است که وجود یک بزرگسال تحصیل کرده مثل پدر یا مادر، یک خویشاوند، با دوست خانوادگی در محیط زندگی یک کودک مستعد، که بتواند از سن پایین روی او تاثیر بگذارد، می تواند بسیار مفيد باشد، به شرطی که این فرد بتواند فرصت لازم برای راهنمایی، هدایت، و تعلیم کودک در جلسات منظم، شاید دو یا سه جلسه شامگاهی در هر هفته، را پیدا کند.



مهدکودک پاپیون
مهد کودک و پیش دبستانی تخصصی دو زبانه
شماره تماس:
88368400
88079672
88361126
آدرس:
شهرک غرب - خیابان ایران زمین
خیابان گلستان جنوبی - پلاک 20
شبکه های اجتماعی:
کلیه حقوق این وب سایت محفوظ و متعلق به مهد کودک پاپیون میباشد.
[ طراحی وب سایت و سئو | امپریال برند]